B12 Eksikliği

Dr. Fatih KESKİN
İç Hastalıkları Uzmanı

B12 vitamini eksikliği hafıza sorunları, unutkanlık, halsizlik, yorgunluk yapan çok önemli bir vitamin eksikliğidir. Et yemeyen kişilerde sıklıkla görülür. Bazen mide hastalığı olanlarda da görülür. Halsiz ve yorgun iseniz mutlaka kanda B12 vitamini düzeyi ölçtürünüz. Bazı kişiler kolesterol yüksek diye hiç kırmızı et yemez. Bu yanlıştır. Haftada bir kez mutlaka kırmızı et yenmelidir. B12 vitamini ayrıca süt, peynir, yoğurt gibi hayvansal gıdalarda ve balık gibi deniz ürünlerinde de bulunur.

B12 VİTAMİNİ NEDİR?

Yapısında kobalt metali bulunduğundan B12 vitaminine kobalamin ismi de verilir. Multivitamin ilaçlarda B12 vitamini siyanokobalamin adıyla bulunur. B12 vitamini sinir dokusunun sağlığı ve kırmızı kan hücresi (eritrosit) üretimi ve hücrelerimizde bulunan DNA’nın yapımı için gerekli olan bir vitamindir. Diyetle alınan B12 vitamini mideden salgılanan intrensek faktör adındaki bir proteinle birleşerek bağırsaklardan emilir. Besinlerde bulunan B12 vitaminin bağırsaklardan iyi emilmesi, mide, pankreas ve bağırsakların iyi çalışmasına bağlıdır. Günlük B12 vitamini ihtiyacı 2.4 mikrogram kadardır.

Bulunduğu Gıdalar
 
B12 vitamini hayvansal besinlerde yani kırmızı et, tavuk, hindi eti ve balıkta ve çok az oranda sütte ve yoğurtta bulunur. Bitki ve mayada bulunmaz. Bir bardak pastörize sütte 0.9 mikrogram B12 vitamini vardır.
 
B12 Vitamini Eksikliği Kimlerde Görülebilir?

B12 vitamin eksikliği pernisiyöz anemi denen kansızlık durumunda görülür. Pernisiyöz anemi B12 vitaminin bağırsaklardan emiliminin bozulması nedeniyle oluşan bir hastalıktır. Bu hastalık 60 yaş üzerindeki kişilerde % 2 oranında görülür ve tedavisi için B12 vitamini enjeksiyonu yapılır.
B12 eksikliği genellikle et yemeyenlerde (vejetaryenlerde), mide ve bağırsak hastalığı olanlarda görülür. Bunun nedeni de B12 vitamininin çoğunlukla hayvansal besinlerde bulunmasıdır. Midelerinde atrofik gastrit hastalığı olanlarda veya midesi ameliyatla alınanlarda özellikle B12 vitamin eksikliği sık görülür. Midesinde helikobakter pilori bakterisi olanlarda B12 vitamini eksikliğinin sık görüldüğü bilinmektedir. Bazen nadiren kalıtımsal olarak da B12 vitamini yetmezliği görülebilir. Yaşlılık ise önemli bir B12 vitamin yetmezlik nedenidir. Yaşlılarda B12 vitamini yetmezliği sık görülür.


B12 vitaminin emilmesini engelleyen ve azlığına neden olan hastalıklar şunlardır:
 
• Midede atrofi, asit olmaması
• Midede helikobakter pilori bakteri varlığı
• Antibiyotik sonrası bağırsakta aşırı bakteri çoğalması
• Uzun süre şeker hastalığı ilacı olan metformin kullanmak
• Antiasit, H2 reseptör antagonist ve proton pompa inhibitörü denen mide ilaçları kullanmak
• Kronik alkol kullanımı
• Mide ameliyatı geçirenler
• Pankreas bezinin iyi çalışmaması
• Sjögren sendromu
• AIDS hastalığı veya HIV pozitif kişiler

B12 vitamin eksikliği olan kişilerin sadece % 29’unda kansızlık oluşur. O nedenle B12 vitamini eksikliği her kişide kansızlıkla karşımıza çıkmaz.
B12 yetmezliği 60 yaşın üzerinde %10-15 oranında görülür. Yaşlılardaki B12 vitamini eksikliği multivitamin ilaçlarla tedavi edilebilir.
 
B12 vitamin eksikliği yapan bazı ilaçlara dikkat edelim:
 
• Mide ve on iki parmak bağırsağı (duodenum) ülseri veya gastrit hastalığının tedavisinde omeprazol türü ilaç alan hastalarda B12 vitamin eksikliği veya kan düzeylerinde azalma olabilir.,
• Kloramfenikol ve neomisin gibi antibiyotikleri kullananlarda
• Gut hastalığıı denen kanda ürik asit yüksekliği ile kendini gösteren hastalığın tedavisinde kullanılan Kolşisin ilacı B12 vitamini eksikliği yapabilir.
• Şeker hastalığı tedavisinde kullanılan metformin (Glucophage, glifor, matofin vb.) ilacı B12 vitamini eksikliği yapabilir.
• Ameliyat sırasındaki anestezide kullanılan nitröz oksit de B12 vitamin eksikliği yapabilir.
 
B12 Eksikliği Belirtileri:

• Yorgunluk
• Halsizlik
• Bulantı
• Kabızlık
• Gaz
• İştah kaybı
• Kilo kaybı
• Kansızlık
• Yürümede zorluk ve denge bozukluğu
• Unutkanlık
• Bunama
• Dilde ağrı
• Bacaklarda his kaybı ve uyuşma
• Kulakta çınlama
Sizde bu belirtilerden biri veya birkaçı varsa B12 vitamin eksikliğiniz olabilir. Bu durumda bir dahiliye uzmanına müracaat etmeniz gerekir.


B12 vitamini şu kişilerde ilave olarak verilmelidir:

• Pernisiyöz anemi
• Midesi ameliyatla alınanlar
• Vejetaryenler
• Yaşlılar
• Gebe ve bebekler
• Bağırsak hastalığı olanlar 50 yaşın üzerindeki kişiler, vejetaryenler, gebe kalmayı planlayan kadınlar B12 vitaminini multivitamin ilaç olarak, günde 6-30 mikrogram almalıdırlar. Pernisiyöz anemi yoksa B12 vitamini ağızdan tablet şeklinde alınmalıdır. Pernisiyöz anemi durumunda ve mide ameliyatlılarda enjeksiyon şeklinde alınmalıdır.

B12 Vitamini Fazlası zararlı mı?

B12 vitamini fazlalığı zararlı değildir. Alınan B12 vitamininin fazlası idrarla zararsız şekilde vücuttan atılmaktadır.

Bende B12 vitamini eksikliği var mı? Ne yapmalıyım?

Yukarıda sayılan hastalık durumları veya belirtilerden sizde varsa bu durumun kanda B12 vitamin düzeyi bakılarak tespiti gerekir. Bunun için dahiliye uzmanımıza başvurmanız uygun olacaktır.






İç Hastalıkları